کلر چیست

کلر چیست و انواع آن کدامند؟

کلر یکی از اصلی ترین و رایج ترین عناصر شیمیایی مورد استفاده در صنعت تصفیه آب و فاضلاب می باشد که به دلیل خاصیت گند زدایی و سفید کنندگی بالا، در مصارف صنعتی و خانگی به شیوه های مختلف کاربرد دارد. نام این عنصر شیمیایی به گوش اغلب افراد آشنا می باشد، اما سوال این است که کلر چیست و چه کاربردی دارد؟ در صنعت تصفیه فاضلاب و آب از کدام ترکیبات کلر استفاده می گردد و کاربرد آن چه مزایا و معایبی به همراه دارد؟ گروه صنعتی هفت؛ تولیدکننده تجهیزات تصفیه آب و فاضلاب، در ادامه به سوال کلر چیست و انواع آن کدامند پاسخ خواهد داد.

جهت خرید انواع کلر از طریق لینکهای زیر اقدام فرمایید:

خرید کلر مایع

خرید کلر جامد (پودر)

کلر چیست؟

اولین و مهم ترین سوال که لازم است پاسخ داده شود این است که کلر چیست و در جدول عناصر شیمیایی چه جایگاهی دارد؟ کلر یکی از پرکاربردترین هالوژن های موجود در گروه IV جدول عناصر شیمیایی می باشد که با نام CL و عدد اتمی 17 شناخته شده است. عنصری با رنگ زرد مایل به سبز می باشد که بسیار فرار بوده و مهم ترین خاصیت آن، اکسید کنندگی بالا و توانایی از بین بردن باکتری، قارچ و ذرات آلوده کننده در آّب و فاضلاب می باشد. نوع خالص کلر به شکل گاز با رنگ سبز می باشد و نه تنها به منظور سفید کنندگی و ضدعفونی استفاده می گردد، بلکه بخش مهمی از مواد آلی در صنعت و تولید مواد شیمیایی و پلاستیکی را تشکیل می دهد.

یکی از اصلی ترین موارد مصرف کلر، تصفیه و گند زدایی آب می باشد که به دلیل تولید اسید هیپوکلرو HOCL در واکنش کلر با آب است. اسید هیپوکلرو یا کلر آزاد قدرت بسیار بالایی در حمله به میکروب ها و پاتوژن های موجود در آب داشته و به همین دلیل در کمترین زمان می تواند آنها را حذف نماید.

کلر

نشانه شیمیایی کلر

کلر که گازی زرد رنگ متمایل به سبز می باشد، دارای نشانه شیمیایی cl بوده و عدد اتمی آن 17 می باشد. نام این عنصر شیمیایی از رنگ سبز آن گرفته شده (chloros) گفته شده و یکی از مهم ترین و اصلی ترین هالوژن هایی می باشد که از آن نمک تولید می گردد. این عنصر شیمیایی دارای 9 ایزوتوپ می باشد و تنها کلر با عدد جرمی 35، 37 و 36 پایدار بوده و مابقی ناپایدار هستند. دیگر نشانه شیمیایی کلر می توان به نقطه جوش -34 درجه سانتی گراد و جرم اتمی 35.453 گرم بر مول اشاره نمود.

روش تولید کلر چیست؟

نکته بسیار مهم برای پاسخ دادن به این سوال که روش تولید کلر چیست این است که این عنصر شیمیایی را می توان به صورت ترکیب با سایر عناصر در نمک طعام و ترکیبات با کلسیم مشاهده نمود. به همین دلیل، برای تولید انواع کلر لازم است با فرآیند الکترولیز محلول آب نمک، عمل جدا سازی کلر از سدیم را انجام داد. در حالت کلی به سه روش می توان الکترولیز را برای تولید کلر انجام داد که عبارتند از:

  • الکترولیز سلول جیوه که بیشتر برای تولید کلر در محیط های صنعتی با مقدار زیاد کاربرد دارد.
  • الکترولیز سلول دیافراگم که نسبت به الکترولیز لول جیوه نیاز به انرژی کمتری دارد.
  • الکترولیز غشایی که از ممبران پلیمری استفاده می کند و از جدیدترین روش ها برای تولید کلر به شمار می رود.

ویژگی های کلر کدامند؟

کلر مانند سایر عناصر جدول تناوبی دارای ویژگی ها و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی متعددی می باشد که در استفاده از انواع کلر لازم است به آن توجه گردد. مهم ترین و قابل توجه ترین ویژگی های انواع کلر عبارتند از:

  • کلر بسیار ناپایدار بوده و لازم است در ظروف و مخازن ویژه نگهداری گردند.
  • گازی با رنگ زرد متمایل به سبز می باشد که بسیار بد بو است.
  • گاز کلر سمی بوده و استفاده از آن در محیط های بسته منجر به خفگی و مشکلات سیستم تنفسی میشود.
  • دارای خاصیت اکسید کنندگی بسیار بالا می باشد.
  • نقطه جوش کلر -34 درجه سانتی گراد می باشد و می توان آن را با قرار دادن در محیطی که فشار بیشتر از اتمسفر دارد به حالت مایع تبدیل کرد.
  • قدرت واکنش پذیری بسیار بالایی داشته و با مواد آلی براحتی واکنش انجام می دهد.

کاربرد کلر چیست؟

همان طور که در بخش کلر چیست اشاره کردیم، این عنصر شیمیایی خاصیت سفید کنندگی و ضدعفونی بسیار بالایی دارد و با مواد آلی دیگر براحتی واکنش انجام می دهد. به همین دلیل کاربرد کلر بسیار گسترده بوده و در مصارف خانگی و صنعتی استفاده می گردد. مهم ترین کاربردهای کلر عبارتند از:

  • تصفیه آب آشامیدنی
  • گند زدایی فاضلاب صنعتی و بهداشتی
  • ضدعفونی آب استخرهای خانگی و عمومی با پکیج کلر زنی 
  • استفاده از ترکیبات کلر برای تولید مواد سفید کننده
  • استفاده از کلر در صنعت نساجی، رنگرزی
  • تولید مواد ضد عفونی کننده
  • گند زدایی و ضد عفونی فرآیندهای تولید مواد غذایی
  • استفاده از کلر در تولید پلاستیک و فرآورده های نفتی
  • مورد استفاده در صنعت استخراج برم و تولید کلرات ها و کلر فرم ها

انواع کلر

انواع کلر

کلر ترکیبات بسیار زیادی داشته و هر یک را می توان در صنایع مختلف مورد استفاده قرار داد. با توجه به اینکه رایج ترین کاربرد این عنصر شیمیایی، تصفیه آب استخر می باشد، لذا در ادامه به این سوال پاسخ خواهیم داد که انواع کلر چیست و هر یک برای تصفیه آب استخر چطور عمل می کنند؟

هیپوکلریت سدیم یا آب ژاول

وایتکس یا آب ژاول که با نام علمی هیپوکلریت سدیم (Sodium Hypochlorite) شناخته میشود، از اصلی ترین ترکیبات کلر (کلر مایع) می باشد که در مصارف خانگی و صنعتی استفاده میشود. این ترکیب دارای خاصیت ضدعفونی و سفید کنندگی بسیار بالایی بوده و می توان در صنعت نساجی و رنگرزی و تولید کاغذ نیز از آن استفاده نمود. برای بهبود واکنش پذیری هیپوکلریت سدیم با آلودگی های موجود در آب، بهتر است PH کاهش داده شود. لازم به ذکر است که آب ژاول یا وایتکس منجر به کاهش PH می گردد و برای استانداردسازی خاصیت اسیدی و قلیایی آب لازم است پس از انجام فرآیند تصفیه و ضدعفونی، مقدار PH افزایش پیدا کند. در میان سایر انواع کلر هیپوکلریت سدیم به صورت مایع تولید می گردد و استفاده از آن بدون دستکش و ماسک بسیار خطرناک خواهد بود.

هیپوکلریت کلسیم

از دیگر انواع کلر می توان به هیپوکلریت کلسیم اشاره نمود که به شکل پودر یا قرص برای تصفیه آب استخر می توان از آن استفاده نمود. هیپوکلریت کلسیم دارای خاصیت واکنش پذیری بالایی بوده و بهتر است در کنار سایر مواد شیمیای نگهداری نشود. این ترکیب پرکاربرد کلر، مانند هیپوکلریت سدیم منجر به افزایش خاصیت قلیایی آب شده و بهتر است پس از اتمام فرآیند تصفیه، ph اندازه گیری شود و در صورت نیاز برای افزایش آن اقدام گردد.

اسید هیپوکلرو یا گاز کلر

اصلی ترین نوع کلر که در فرآیند تصفیه و ضدعفونی آب استخر و تصفیه خانه ها استفاده میشود، گاز کلر یا اسید هیپوکلرو یا کلر آزاد می باشد. برخلاف سایر انواع کلر نوع گاز آن منجر به افزایش خاصیت اسیدی محیط می گردد و لازم است پس از اتمام فرآیند گند زدایی، نسبت به حذف ترکیبات جانبی تولید شده در محیط اقدام شود. گاز کلر دارای قدرت نشتی بسیار بالایی بوده و قدرت انفجار بالایی دارد. به همین منظور، از کپسول های ویژه برای نگهداری از آن استفاده میشود.

دی اکسید کلر (Chlorine Dioxide)

دی اکسید کلر از دیگر ترکیبات این عنصر شیمیایی می باشد که برای استفاده از آن در تصفیه و گند زدایی آب استخرها، به شکل قرص یا ژل تولید می گردد. این ترکیب شیمیایی دارای خاصیت گند زدایی بسیار بالایی بوده و به دلیل هزینه بالای آن، کمتر مورد استفاده قرار میگیرد.

مزایا و معایب استفاده از کلر

مهم ترین مزیت استفاده از انواع کلر در مصارف خانگی و صنعتی می توان به قدرت بسیار بالای آنها در از بین بردن جلبک، میکروب، پاتوژن ها و سایر آلاینده های موجود در آب اشاره نمود. علاوه براین، کلر دارای خاصیت اکسید کنندگی بسیار بالایی می باشد و به همین دلیل می توان از آن در تولید فراورده های نفتی و پلاستیکی استفاده نمود. علیرغم تمام مزایای ذکر شده، این عنصر شیمیایی چند عیب عمده دارد  و به همین دلیل روش های حذف کلر از آب معرفی شده اند. برخی از معایب کلر که عبارتند از:

  • کلر به شدت سمی بوده و استشمام آن در محیط های بسته منجر به خفگی می گردد.
  • تماس ترکیبات مختلف کلر با پوست منجر به سوزش می گردد.
  • به دلیل واکنش پذیری بالا، در تماس با سایر مواد شیمیایی احتمال انفجار وجود دارد
  • استفاده از کلر در ضدعفونی آب منجر به تولید ترکیبات جانبی و مضر می گردد

طراحی و تولید پکیج کلر زنی

با توجه به تاثیرات نامطلوب کلر بر سلامتی انسان و قابلیت اشتعال و انجار آن، استفاده از آن باید به کمک پکیج کلر زنی صورت گیرد. گروه صنعتی هفت از بزرگترین تولیدکنندگان تجهیزات تصفیه آب و فاضلاب و انواع پکیج کلرزنی در اندازه های مختلف می باشد که کیفیت بسیار بالا و تناسب آن با شرایط محیط مورد نظر از مهم ترین ویژگی های در نظر گرفته شده برای این محصول است. برای اطلاع از ویژگی های هر یک از محصولات گروه صنعتی هفت می توانید از طریق راه های ارتباطی ذکر شده در پایین صفحه با کارشناسان این مجموعه در ارتباط باشید و مشاوره رایگان دریافت نمایید.

به مشاوره نیاز دارید؟

کارشناسان و متخصصان ما آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند

مطالب مرتبط

فاضلاب چیست

فاضلاب چیست؟

فاضلاب چیست و منشا تولید آن چه چیزهایی می باشد؟ چرا در دنیای امروز تا این اندازه به تصفیه آن…
فهرست